تاملی در سخنان رهبر انقلاب در جمع اعضای شورای انقلاب فرهنگی
سخنان رهبر انقلاب در دیدار با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی(اينجا) مجموعه ارشمندي از آسیبشناسی، تئوریسازی و ایدهپردازی در حوزه فرهنگ بود. پرداختن به مساپل کلانی چون «دین دولتی و دولت دینی» و «نقش دولت در حراست از فرهنگ عمومی» و از طرفی دیگر شاهد مثال آوردن از اموراتی جزئی همچون «اسباب بازی» و «آموزش زبان انگلیسی» آن دیدار را به یکی از قابل تاملترین بیانات ایشان در حوزه فرهنگ تبدیل کرد.
برخی سرفصلهایی که آیت الله خامنهای در آن دیدار به آنها اشاره کرده و با توضیحی مختصر از آن گذشتند، از مباحث کلیدی حوزه فرهنگ هستند که جامعه ایرانی امروز با آنها سر و کار دارد. بنابراین باید به طور مفصل به آنها پرداخت و هر کدام را بیشتر و مفصلتر مورد توجه قرار داد. همین امر ضرورت تدقیق در آن سخنان را دو چندان میکند. کاری که رجانیوز انشاالله در سری مطالبی که اولینش پیش روی شماست –و البته بیشتر حکم مقدمه را دارد- سعی میکند به سهم خود انجام دهد.
مطلب زیر علاوه بر اینکه مقدمهای برای ورود به این سری مطالب است در واقع حکم یک سوزن به خودمان را هم دارد تا در مطالب بعدی با خیالی آسودهتر به مسئولان امر جوالدوز بزنیم!
«فرهنگ عمومی» کلید وازژهای است که در سخنان رهبر انقلاب به کرات مورد استفاده قرار گرفته است. در بسیاری از سخنان ایشان و به مناسبتهای مختلف –خاصه اگر جمعی فرهنگی مخاطب بوده باشند- حتماً نامی از فرهنگی عمومی برده شده است. دیدار اخیر معظم له با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی هم از این قسم بود و ایشان چندین مرتبه و هر بار از زاویهتی متفاوت به موضوع فرهنگ عمومی نگریستند.
همین مقدمه چند خطی کافیست تا از موضع مطالبهگری مسئولان حاضر در جلسه را مخاطب قرار دهیم و از آنها درباره اقداماتشان در حوزه فرهنگ عمومی سوال کنیم. کاری که نه تنها رایج که لازم و حتی مقبول هم خواهد بود. و البته این کاریست که کم انجام نشده است. اما اینبار بیایید پیکان مطالبهگری را بجای مسئولان سمت دیگری نشانه برویم و لااقل در این مطلب کاری به کار رسانه ملی و وزیر ارشاد و شهرداری و سازمان تبلیغات و.... نداشته باشیم؛ لااقل در این مطلب!
واقعیت آن است که سخنان رهبر انقلاب در حوزه فرهنگ عمومی بغیر از مسئولان مخاطبان دیگری هم دارد که البته آنها غالباً این سخنان را به خودشان نمیگیرند یا شاید زود آن را فراموش میکنند: «حزب اللهیها»!
حزب اللهیها بعنوان اکثریت جامعه ایرانی اگرچه ممکن است سلایق گوناگونی در حوزههای مختلف داشته باشند اما همگی آیت الله خامنهای را بعنوان رهبر و مقتدای خود قبول دارند و از دل و جان به او عشق میورزند. حال فکر کنید که اگر این جمعیت پرتعداد خود را ملزم به رعایت توصیههای رهبر انقلاب در حوزههای مختلف نمایند چه تحولی در رفتار عمومی جامعه و فرهنگ عمومی رخ خواهد داد. مخصوصاً که توصیههای ایشان در این عرصه فقط معطوف به کلیات نیست و گاهاً وارد جزئیات هم میشود.
برای مثال در دیدار رهبر انقلاب با فرماندهان بسیجی که به مناسبت هفته بسیج برگزار شد، نکاتی بیان شده است که اگر مورد توجه قرار گرفته و بکار بسته شود، میتوان تغییرات محسوسی در فرهنگ عمومی کشور مشاهده کرد:
«آنچه بنده توصيه ميكنم اين است كه توانايىهاى مجموعهى بسيج را بايد بالا برد؛ الزاماتى وجود دارد: الزامات اخلاقى، الزامات رفتارى، الزامات عملى. الزامات اخلاقى، يعنى ما در درون خودمان اخلاقيّات نيكوى اسلامى را پرورش بدهيم؛ از جملهى اين اخلاقيّات صبر است، از جملهى اين اخلاقيّات گذشت است، از جملهى اين اخلاقيّات حلم و ظرفيّت داشتن و جنبه داشتن است، از جملهى اين اخلاقيّات تواضع است؛ اين خصوصيّات را در درون خودمان تقويت كنيم. الزامات رفتارى هم اين است كه همين خلقيّات نيكو را در عمل با مردم، در عمل با محيط، در تعامل با جامعه و انسانها به كار ببريم.»
یا به این جمله که احتمالاً خیلی شنیدهایم دوباره توجه کنید: «واقعاً خدا مىداند من وقتى يادم مىآيد- و اين چيزى است كه تقريباً هيچوقت از يادم نمىرود- كه مردم ما مطالعه كردن را بلد نيستند، به قلب من فشار مىآيد!»
واقعاً بغیر از این جمله دیگر چه عبارتی لازم است تا هر کدام از ما بعنوان پیروان و عاشقان رهبر انقلاب خود را ملزم به کتابخواندن و ترویج کتابخوانی در خانواده و اطرفیان خود کنیم؟
فکر کنید که اگر تک تک ما این توصیهها را بکار بنیدم فرهنگ عمومی تا چه حد تغییر خواهد کرد. در همین سخنان ایشان در جمع اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی مساپل مختلفی مطرح شده است که جدای از مسئولان هر کدام از ما هم میتوانیم مجریان آن حداقل در جمع خانواده خود باشیم. توجه در خرید اسباب بازی برای فرزندان و یا بازیهای رایانهای یا استفاده از لغات ایرانی در محاورات و... از این دست است. پس بیایید اینبار از این زاویه سخنان ایشان را بخوانیم.
اما مشکل آنجاست که ما غالباً به سخنان و حتی دستورات ایشان نگاه رسمی داریم و سریع مسئولان و مدیران فرهنگی را مخاطب قرار میدهیم. حال آنکه خود ما اصلیترین مخاطبان این سخنان هستیم و اگر آستین همت بالا بزنیم و کمی به خود بیاییم میتوانیم بخش زیادی از منویات رهبر انقلاب را –لااقل به سهم خودمان- جامه عمل بپوشانیم. فقط کافیست باور کنیم که رهبرمان و نائب امام زمانمان چنین خواستهای داشته است.